Beşdariya bestekarê Alman Richard Wagner di Serhildana Gulanê ya Dresdenê de, di sala 1849an de, bû yek ji xalên girîng ên veguherîna jiyana wî. Nakokiyên wî bi desthilatdariya siyasî re bûn sedem ku ew ji Almanyayê derkeve û salên dirêj li Swîsreyê di sirgûniyê de bijî. Lêbelê, ji bo Richard Wagner sirgûn tenê krîzeke kesane nebû. Di heman demê de, Wagner di vê qonaxê de fikrên xwe yên li ser huner, muzîk û şanoyê jî pêş xist.
Lêkolîna salên sirgûniya Wagner alîkar dibe ku em têkiliya di navbera tevgerên şoreşgerî û nûjeniyên hunerî de di Ewropaya sedsala nozdehan de baştir fam bikin. Herwiha, ev ezmûn çarçoveyeke dîrokî ya girîng pêşkêş dike. Ev çarçove ji bo nirxandina têgihiştina wî ya operayê û projeyên wî yên paşîn alîkar e.
Richard Wagner û Serhildana Dresdenê ya Gulana 1849an
Di salên 1848 û 1849an de, daxwazên reformên destûrî, beşdariya siyasî û guhertinên civakî li gelek deverên Ewropayê belav bûn. Ev pêla şoreşgerî bandor li Dresdenê, paytexta Padîşahiya Saksonyayê, jî kir. Richard Wagner di wê demê de wekî rêvebirê orkestraya padîşah dixebitî. Lêbelê, ew tenê bi muzîkê re mijûl nebû. Herwiha, ew beşdarî nîqaşên siyasî yên serdemê jî dibû. Ji ber vê yekê, Richard Wagner di Serhildana Dresdenê de ne temaşevanek, lê beşdarekî çalak bû.
Wagner bi taybetî bi derdorên ku ramanên demokratîk û komarparêzî diparastin re têkildar bû. Têkiliyên wî bi weşangerê radîkal August Röckel û şoreşgerê rûsî Mihail Bakunin re li ser ramanên wî yên siyasî bandor kirin. Dema ku di Gulana 1849an de serhildan dest pê kir, Wagner piştgirî da tevgera şoreşgerî. Lêbelê, çavkaniyên dîrokî rola wî bi awayekî cuda dinirxînin. Ew di navbera beşdariya rasterast di şerê çekdarî de û piştgiriya siyasî an lojîstîk de cudahî datînin.
Hêzên Saksonya û Prûsyayê serhildanê bindest kirin. Paşê, rayedaran derbarê Wagner û hin kesayetên din ên şoreşger de biryarên girtinê derxistin. Ji ber vê yekê, Wagner di Gulana 1849an de ji Dresdenê derket. Ew pêşî çû Weimarê û piştre derbasî Swîsreyê bû; li wir jiyana wî ya sirgûnê dest pê kir.
Richard Wagner Sirgûn li Swîsreyê: Destpêkeke Nû li Zürichê
Ji sala 1849an ve, Wagner gelek salan li derveyî Almanyayê jiya. Ew beşeke girîng a vê serdemê li Zürichê derbas kir. Ev sirgûn Richard Wagner ji saziyên muzîkê yên Alman û derdorên pîşeyî yên ku ew pê re nêzîk bû dûr xist. Herwiha, peydakirina dahateke birêkûpêk ji bo wî dijwar bû. Tevî van zehmetiyan, Zürich ji bo pêşketina fikrî û hunerî ya wî bû navendeke girîng.
Wagner li wir li ser projeyên nû yên muzîkê xebitî. Ji bilî vê, wî li ser rola civakî ya hunerê û paşeroja şanoyê nivîsên berfireh nivîsî. Herwiha, wî têkiliya muzîkê bi vegotina dramatîk re lêkolîn kir. Bi vî awayî, piştî têkçûna siyasî, wî beşeke girîng a hêza xwe ji bo xebatên teorîk veqetand.
Berhemên wî yên girîng ên vê serdemê ev in: Art and Revolution (Huner û Şoreş, 1849), The Artwork of the Future (Berhema Hunerî ya Pêşerojê, 1849) û Opera and Drama (Opera û Drama, 1851). Van nivîsan nêrîna wî ya li ser hunerê eşkere dikin. Wagner di van berheman de parastina têgihiştineke giştî ya sahneyê dikir ku hunerên cuda bi hev re têkel bike. Ji ber vê yekê, ji bo Richard Wagner sirgûn ne tenê koçberiyeke bi zorê bû. Ew di heman demê de derfetek bû ku armancên xwe yên hunerî ji nû ve binirxîne.
Bandora Têkçûna Siyasî li Ser Felsefeya Hunerê
Di navbera hêviyên siyasî û îdealên hunerî yên Wagner de têkiliyeke nêzîk hebû. Li gorî wî, huner ne çalakiyeke ku ji civakê cuda be bû. Berevajî vê yekê, huner dikaribû ezmûnên hevpar ên mirovan û jiyana çandî biguherîne. Ji ber vê yekê, têkçûna şoreşên 1848–1849an derfet da wî ku têkiliya di navbera guhertina civakî û hunerê de ji nû ve bifikire. Bi vî awayî, têkçûna Serhildana Dresdenê ji bo Richard Wagner bû xaleke werçerxanê ya felsefî.
Wagner di berhema xwe ya The Artwork of the Future de parastina yekbûna muzîk, helbest, şano û sêwirana dekorên sahneyê kir. Ev nêzîkatî bi têgeha Gesamtkunstwerk, ango “berhema hunerî ya yekgirtî”, re tê girêdan. Ev têgeh bû yek ji bingehên sereke yên têgihiştina wî ya operayê.
Lêbelê, ne rast e ku em felsefeya hunerî ya Wagner tenê bi sirgûniya wî ya siyasî rave bikin. Ezmûnên wî yên pîşeyî li Dresdenê, xebatên wî yên operayê yên berê û nîqaşên felsefî yên Ewropayê jî beşdarî pêşketina ramanên wî yên estetîk bûn. Sirgûn ji bo wî derdorek dîrokî peyda kir ku tê de wî fikrên xwe kûrtir kirin û bi awayekî rêkûpêktir vegotin.
Bandora Salên Sirgûniyê li Ser Berhemên Wagner
Serdema Zürichê bi gelek awayan bandor li hilberîna muzîkî û fikrî ya Wagner kir. Yekem, nivîsên wî yên teorîk rê da ku ew armancên xwe yên derbarê hunera operayê de bi hûrgulî rave bike. Duyem, ramanên wî yên li ser mîtolojî û vegotina dramatîk bûn bingeha projeyên wî yên mezin ên paşerojê. Ji ber vê yekê, berhemên Richard Wagner ên piştî Serhildana Dresdenê şopên vê serpêhatiyê hildigirin.
Wagner di van salan de dest bi pêşxistina bingehên fikrî û edebî yên Der Ring des Nibelungen (Xeleka Nibelungê) kir. Ev berhem ji çar operayan pêk tê. Herwiha, di vê pêvajoya afirîner a dirêj de wî bingeha hin nûjeniyên muzîkî ava kir ku paşê di berhemên wekî Tristan und Isolde de xuya bûn.
Ji aliyê din ve, jiyana sirgûniyê zehmetiyên aborî û pirsgirêkên kesane jî bi xwe re anî. Derfetên Wagner ji bo pêşkêşkirina berhemên xwe li ser dikê sînordar bûn. Ji ber vê yekê, piştgiriya hevalên wî yên hunerî, bi taybetî bestekar Franz Liszt, girîng bû. Liszt di sala 1850an de li Weimarê pêşandana operaya Wagner a Lohengrin piştgirî kir. Bi vî awayî, wî alîkarî da ku muzîka Wagner bigihîje guhdarên li Almanyayê.
Encam
Serhildana Gulanê ya Dresdenê ya 1849an û sirgûniya li Swîsreyê serdemeke girîng a jiyana Richard Wagner bû. Di vê serdemê de, siyaset, civak û estetîk bi hev ve girêdayî bûn. Têkçûna serhildanê wî neçar kir ku ji Almanyayê derkeve. Lêbelê, salên ku wî li Zürichê derbas kirin, derfet dan wî ku ramanên xwe yên li ser hunerê rêkûpêk bike. Herwiha, wî li wir ji bo berhemên xwe yên nû bingeheke fikrî ava kir. Bi kurtî, Richard Wagner û Serhildana Dresdenê du aliyên heman çîroka huner û siyasetê ne.
Di encamê de, ezmûna sirgûniya Wagner nîşan dide ku bûyerên siyasî dikarin çawa jiyana hunermendekî biguherînin. Herwiha, ev serdem eşkere dike ku nûjeniyên di dîroka muzîkê de ne tenê ji teknîka bestekariyê, lê ji şert û mercên civakî, nîqaşên felsefî û ezmûnên kesane yên hunermendan jî çavkanî digirin.
Çavkanî û Xwendinên Zêde
- Richard Wagner Society – The Man: Agahiyên li ser jiyana Wagner, çalakiyên wî yên siyasî li Dresdenê û salên sirgûniya wî.
https://www.richard-wagner.org/rwvi/en/about-wagner/the-man/ - Cambridge University Press – To the Dresden Barricades: The Genesis of Wagner’s Political Ideas: Lêkolîneke akademîk li ser têkiliya Wagner bi tevgerên şoreşgerî û ramanên wî yên siyasî re.
https://doi.org/10.1017/CCOL9780521642996.004 - Cambridge University Press – Exile, Internationalism and Media After the Revolution: Lêkolîn li ser sirgûn, çalakiyên rewşenbîrî û têkiliyên Wagner piştî şoreşa Dresdenê.
https://www.cambridge.org/core/books/abs/richard-wagner-in-paris/exile-internationalism-and-media-after-the-revolution/6917A2A07BAD8168BA4FA1160D6804AF - Cambridge University Press – Zurich and Lucerne: Lêkolîneke dîrokî li ser jiyana Wagner li Swîsreyê û pêşketina projeyên wî yên muzîkê.
https://www.cambridge.org/core/books/abs/wagner-in-context/zurich-and-lucerne/9F2C1FE60B48BA6B158D9287A484BCB4 - Deutsches Historisches Museum – Biography of Richard Wagner: Dîroka jiyana Wagner û salên sirgûniya wî.
https://www.dhm.de/lemo/biografie/richard-wagner/
Herwiha bixwînin: Kûrbûna Psîkolojîk a Shakespeare: Hamlet û Nakokiyên Xwezaya Mirov.
About the Author
